m³, mp i mpn drewna: czym się różnią i jak je przeliczać?

Kubik, metr przestrzenny i metr nasypowy w jednej tabeli

Gdy dwie oferty mają tę samą liczbę metrów, nie muszą zawierać tyle samo drewna. Zwróć uwagę na skrót przy cenie i sposób przygotowania towaru. Opis jednostki powinien być jednoznaczny również w zamówieniu lub potwierdzeniu zakupu.

Dla czytelności w tym poradniku mp oznacza drewno ułożone, a mpn nasypane luzem. W ofertach spotyka się też inne skróty i potoczne nazwy. Poproś wtedy sprzedawcę o opis pomiaru. Sam zapis m3 na skrzyni lub worku nie rozstrzyga, czy chodzi o pojemność opakowania, czy o objętość litego drewna.

Źródła: Lasy Państwowe: Ma pan drzewo? Wyjaśnienie jednostek; Viessmann: jednostki drewna opałowego, strona 4 (PDF).

Co to jest kubik drewna i ile zajmuje miejsca?

Jeden kubik to jeden metr sześcienny litego drewna. Wyobraź sobie ilość surowca wypełniającą sześcian o boku jednego metra, bez przerw między wałkami. Rzeczywisty stos zawierający tę ilość drewna potrzebuje więcej miejsca, bo kawałki nie przylegają do siebie na całej powierzchni.

Dlatego po zamówieniu 1 m³ nie oczekuj stosu o wymiarach dokładnie 1 × 1 × 1 m. Z kolei zmierzenie takiego stosu nie dowodzi, że zawiera on 1 m³ litego drewna. To dwa różne pomiary, które łączy współczynnik ustalony dla odpowiedniego rodzaju materiału.

Wymiary miejsca pod wiatą pomagają oszacować pojemność na ułożony opał. Nie dają jednak same z siebie odpowiedzi, ile kubików kupić. Do obliczenia potrzebujesz jeszcze sposobu ułożenia i właściwego przeliczenia dla drewna, które zamierzasz przechowywać.

Źródła: Lasy Państwowe: Ma pan drzewo? Wyjaśnienie jednostek.

Jak obliczyć metry przestrzenne stosu?

Dla równego, prostopadłościennego stosu oszacowanie objętości polega na pomnożeniu długości, wysokości i głębokości, wyrażonych w metrach. Stos o długości 3 m, wysokości 1,2 m i głębokości 1 m zajmuje 3,6 mp. To objętość zewnętrzna drewna ułożonego razem z pustkami.

Jeżeli masz kilka równych stosów, policz je osobno i dodaj wyniki. Przykładowo stos 2 × 1 × 1 m i stos 1,5 × 1 × 1 m zajmują łącznie 3,5 mp. Nie mnożysz przez współczynnik, jeśli chcesz ustalić wyłącznie przestrzeń zajętą przez te stosy.

Przy nierównym ułożeniu pomiar zewnętrzny staje się mniej dokładny. Nie przyjmuj największej wysokości całego stosu, jakby drewno sięgało do niej w każdym miejscu. Taki domowy rachunek traktuj jako oszacowanie przestrzeni; sposób rozliczenia zakupu uzgodnij ze sprzedawcą.

• Jak zmierzyć stos taśmą lub metodą fotooptyczną

Ile m³ ma 1 mp drewna? Jak dobrać przelicznik?

Współczynnik k mówi, ile metrów sześciennych litego drewna odpowiada jednemu metrowi przestrzennemu. Dla przeliczenia mp na m³ stosujesz mnożenie: ilość w mp × k. W drugą stronę dzielisz: ilość w m³ ÷ k. W obu działaniach musi chodzić o ten sam materiał i ten sam sposób jego ułożenia.

Lasy Państwowe podają jako przykład k = 0,65 dla sosnowych wałków o długości 1 m. Na tej samej stronie zestawiają je z gałęziami sosnowymi, dla których podają inną wartość. Pokazuje to, dlaczego współczynnika dla równych wałków nie należy przenosić na gałęziówkę czy luźne szczapy.

Poniższa tabela to obliczenia wyłącznie dla założonego k = 0,65. Nie jest tabelą obowiązującą każdy gatunek drewna. Zaokrąglenia mają ułatwić planowanie; nie zastępują sposobu pomiaru i rozliczenia przyjętego przez sprzedawcę.

Źródła: Lasy Państwowe: Ma pan drzewo? Wyjaśnienie jednostek.

• Przelicz m³ i mp z własnym współczynnikiem

Ile mp to 1 m³? Dlaczego wynik 1,54 jest przybliżeniem?

Przy założeniu k = 0,65 jeden kubik odpowiada 1 ÷ 0,65, czyli około 1,54 mp. Dla 4 m³ otrzymasz około 6,15 mp. Zauważ kierunek działania: mnożenie czterech kubików przez 0,65 dałoby błędny wynik przy obliczaniu objętości stosu.

W obliczeniach dla większej partii najpierw wykonaj dzielenie przez pełny współczynnik, a dopiero wynik zaokrąglij. Mnożnik 1,54 sam jest zaokrągleniem liczby 1,53846… i może dać nieco inną końcówkę. W praktyce większe znaczenie ma poprawny dobór współczynnika niż dodatkowe miejsca po przecinku.

Sprawdzenie wyniku jest proste. Jeśli policzone 6,15 mp pomnożysz przez 0,65, uzyskasz około 4 m³. Gdy w obu kierunkach wychodzi coraz mniej drewna, prawdopodobnie używasz mnożenia zamiast dzielenia albo mieszasz dwa różne współczynniki.

Czym różni się mpn od mp i jak mierzyć drewno luzem?

Metr przestrzenny nasypowy opisuje drewno wrzucone luzem, na przykład do skrzyni. W dokumentacji Viessmann drewno warstwowane i luźne występuje w osobnych kolumnach tabeli jednostek. W naszym poradniku rozróżniamy je skrótami mp i mpn, żeby cena stosu nie mieszała się z ceną zawartości pojemnika.

Przykład geometryczny: skrzynia o wewnętrznych wymiarach 2 × 1,5 × 1 m, równo wypełniona luźnymi szczapami, mieści 3 mpn. Nie wynika z tego, że zawiera 3 mp drewna ułożonego ani 3 m³ litego surowca. Aby wyznaczyć te ilości, potrzebujesz odpowiedniego przelicznika dla zawartości.

W rozmowie o dostawie zapytaj o wewnętrzne wymiary przestrzeni ładunkowej oraz wysokość jej wypełnienia. Przy nasypaniu powyżej burt sam wymiar skrzyni nie opisuje całego ładunku. Jeśli sprzedawca przelicza tę objętość na kubiki, poproś o podstawę obliczenia i użyty współczynnik.

Źródła: Viessmann: jednostki drewna opałowego, strona 4 (PDF).

Jak przeliczyć cenę za mp na cenę za m³?

Jeżeli znasz współczynnik k dla oferowanego drewna, cenę za mp dzielisz przez k, aby uzyskać cenę za m³. Cena za m³ pomnożona przez k daje odpowiednik ceny za mp. Nie zamieniaj kierunku działania: litr pustej przestrzeni między kawałkami nie zwiększa ilości surowca.

Przykład rachunkowy, nie aktualny cennik: 220 zł za mp przy k = 0,65 odpowiada około 338,46 zł za m³. Oferta 300 zł za m³ odpowiada natomiast 195 zł za mp przy tym samym k. Pierwsza kwota wygląda niżej na etykiecie, ale po przeliczeniu drugie drewno ma niższą cenę za tę samą objętość litego surowca.

Takie porównanie ma sens dopiero przy zgodnym gatunku, przygotowaniu i stanie drewna. Suche, pocięte polana z dostawą są inną ofertą niż surowiec do odebrania w lesie. Po ujednoliceniu jednostek dodaj transport i potrzebną obróbkę. Nie wyciągaj wniosku o opłacalności wyłącznie z przeliczonej ceny.

• Jak porównać cenniki i kupić drewno w nadleśnictwie
• Oblicz pełny koszt zakupu

Co sprawdzić, gdy ilość na dokumencie nie zgadza się ze stosem?

Najpierw porównaj jednostki. Dokument z ilością 3,25 m³ i stos 5 mp mogą opisywać tę samą partię przy współczynniku 0,65. Różne liczby nie muszą oznaczać błędu. Poproś o wyjaśnienie pomiaru, współczynnika i oznaczenia partii, zanim porównasz rachunek z wymiarami miejsca składowania.

Jeśli po przewozie drewno ułożono inaczej, zewnętrzna objętość stosu może się zmienić. Do rozmowy ze sprzedawcą przygotuj dokumenty, zdjęcia i zapis sposobu pomiaru. Rzeczowe pytanie o jednostkę oraz podstawę przeliczenia pomoże wyjaśnić więcej niż stwierdzenie, że powinno być więcej metrów.